Trasa ma długość około 6,5 km. Przejście proponowanej ścieżki umożliwi nam poznanie rezerwatu krajobrazowego "Skarpa Dobrska", interesującej budowy geologicznej, skał węglanowych, lessu, form erozji wąwozowej i sufozji. Czekają nas niezwykłe atrakcje widokowe, które długo pozostaną w pamięci. Czas potrzebny na przejście to 2 - 2, 5 godziny.

Dojazd autobusem PKS z Puław przez Kazimierz Dolny do Wilkowa, Lasu Dębowego lub do Bartłomiejowic oraz z Opola Lubelskiego przez Wilków, Kazimierz Dolny do Puław.

Mocno erodowane powierzchnie zwietrzałych, mniej odpornych skał węglanowych typu margli i kredy piszącej, które mają swoje wychodnie w dolnej partii stoku, zajmują płaty rzadkiego omanu wąskolistnego. Na zasobnych w węglan wapnia podłożu zwietrzałych margli i opok marglistych wykształciły się tutaj płytkie gleby zwane rędzinami.
W znacznej mierze, obok cennej roślinności murawowej, stok krawędzi porastają zarośla z dziką różą, berberysem, ligustrem pospolitym, tarniną, które w wyniku naturalnej sukcesji roślinnej stopniowo wypierają cenną roślinność murawową. Stąd, aby zachować enklawy stepu, rezerwat jest rezerwatem częściowym, gdyż niezbędne są pewne zabiegi pielęgnacyjne. Pamiętajmy jednak, że zasięg i charakter tych prac określa Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

Na terenie rezerwatu zabronione jest wzniecanie ognia, zakłócanie ciszy, zanieczyszczanie terenu, zbiór ziół leczniczych, niszczenie gleby, pozyskiwanie kopalin oraz wykonywanie wszelkich robót ziemnych, dokonywanie nasadzeń drzew i krzewów oraz zaorywanie, polowanie, chwytanie, płoszenie i zabijanie dziko żyjących zwierząt, niszczenie gniazd, wybieranie jaj czy piskląt wszystkich gatunków ptaków.
Celem ochrony jest także zachowanie wychodni i odsłonięć różnowiekowych osadów czwartorzędowych oraz różnorodnych form rzeźby, które bliżej poznamy w trakcie dalszej wędrówki. Trasa ścieżki wiedzie bowiem wokół rezerwatu.
Pniemy się pod górę. Podłoże zmienia zabarwienie z białego na żółte, nad skałami węglanowymi (marglami i opokami marglistymi) pojawiają się lessy, które poznamy przy kolejnym stanowisku. Droga coraz głębiej wcina się w podłoże. Wchodzimy w typową głębocznicę lessową.

Głębocznica lessowa. Less
Forma jest głęboka na kilkanaście metrów. Ma ona prostoliniowy przebieg i typowe dla głębocznic strome, pionowe zbocza, modelowane obrywami i zewami. Zdolność do tworzenia pionowych ścian zawdzięcza less głównie węglanowi wapnia, który stanowi lepiszcze drobniutkich ziarenek kwarcu.
Przyszedł czas, by namacalnie zaznajomić się ze skałą. Tak, skałą. Może to niektórych zdziwi, ale w sensie geologicznym skałą jest każde naturalne nagromadzenie jednego lub wielu minerałów. A nam często "skała" kojarzy się z czymś litym, twardym. Stąd nie zawsze uświadamiamy sobie, że skałą jest także piasek czy ropa naftowa.
Weźmy więc do ręki grudkę żółtego lessu, która w palcach daje się łatwo kruszyć i rozcierać na pył, przypominający w dotyku mąkę lub puder. Wielkość ziarenek kwarcu jest na ogół mniejsza od 0,05 mm. Dokładniejszy opis lessu znajdziemy przy stanowisku 5. ścieżki w Bochotnicy.
Obserwując strome ściany (krawędzie) głębocznicy ruszamy pod górę. W partii wierzchowinowej stopniowo zmniejsza się głębokość formy, a podejście staje się łatwiejsze, dzięki łagodniejszemu nachyleniu dna. W pewnym momencie zauważymy po prawej ręce, na lewym zboczu wyraźne zagłębienia "nadgryzające" krawędź.

Formy sufozyjne (suffozyjne)
W wyniku procesów sufozji, którą omówiono przy stanowisku 2. ścieżki do Korzeniowego i Morowego Dołu, rozwinęły się w górnych partiach zboczy głębocznicy ostre formy kotłowate i studniowate, oddzielone od głębocznicy wyraźnym progiem. Poniżej progu zauważymy wylot kanału wydrążonego przez wody wsiąkające w przepuszczalne podłoże. Gdy nastąpi rozcięcie progu, oddzielającego formę sufozyjną od głębocznicy, forma ta zostanie włączona do odwadniania powierzchniowego.
Niekiedy formy sufozyjne obszarów lessowych, ze względu na podobieństwo do form krasu wapiennego, określane bywają mianem krasu lessowego. Po około 700 m wspinaczki na krawędź dochodzimy do skrzyżowania polnych dróg, osiągając wysokość (bezwzględną) 216 m n.p.m. W ten sposób pokonaliśmy prawie 90 m wysokości względnej.
Przy krzyżu skręcamy w lewo, na północny zachód.

Na lessowej wierzchowinie
Wyżyna Lubelska posiada charakter wybitnie rolniczy. Również w strukturze użytkowania gruntów Kazimierskiego Parku Krajobrazowego wyraźnie przeważają użytki rolne, a dominującym jest rolniczy krajobraz kulturowy.
Mamy tutaj do czynienia z kompleksem żyznych gleb pszenno- buraczanych, wytworzonych z lessów. Obok wymagających upraw polowych, wielu z pewnością zaintrygują plantacje chmielu, pnącego się łętami rozpiętymi na wysokich słupach.
Obserwując różnorodność upraw użytkowanych na żyznych glebach idziemy obok chmielników, plantacji malin, porzeczek, truskawek, aronii i pól wzdłuż strefy krawędziowej Równiny Bełżyckiej, nadbudowanej miąższą pokrywą lessową. Czapa lessowa o szerokości około 1 km stopniowo wyklinowuje się w kierunku zachodnim.

Po prawej ręce w oddali dostrzeżemy Zakłady Azotowe i osiedla mieszkaniowe w Puławach. Warto też odszukać w krajobrazie wśród wzgórz kazimierską basztę. W pewnym momencie, patrząc na północ, ujrzymy nadzwyczaj piękną panoramę z ruinami janowieckiego zamku. Po 1250 m marszu po wierzchowinie, droga stopniowo wcina się w podłoże lessowe tworząc głębocznicę. Po dalszych 250 m droga skręca w prawo, północny -wschód. My jednak skręcamy w lewo, na zachód, aby wyjść na wspaniały punkt widokowy.

Panorama " Na końcu świata"
Stojąc na południowo- zachodnim skraju Równiny Bełżyckiej podziwiamy rozległą panoramę Kotliny Chodelskiej, Małopolskiego Przełomu Wisły i Równiny Radomskiej, już po drugiej stronie rzeki.

Na równinnej Kotlinie Chodelskiej, wchodzącej od zachodu jakby trójkątnym klinem, nizinną zatoką w zrąb Wyżyny Lubelskiej, stosunkowo duży udział w strukturze użytkowania gruntów mają plantacje chmielu i sady, co zresztą doskonale daje się zaobserwować. Chodelka, która przepływa z południo- zachodu na północo- wschód w osi Kotliny, w dolnym ujściowym biegu przyjmuje kierunek północny i podcina wyniosłą skarpę na odcinku Dobre - Podgórz. Tym samym przyczynia się do podkreślenia wyrazistości krawędzi w jej końcowym, zachodnim fragmencie. Za owo zepchnięcie Chodelki pod krawędź odpowiedzialna jest Wisła, a właściwie aluwia - materiał, który przez nią jest transportowany a następnie akumulowany w dnie doliny. Wzmożona dostawa namułów podparta ujście Chodelki zmuszając ją do szukania nowego ujścia. Na namułach wiślanych z kolei wykształciły się żyzne mady warunkujące istnienie tutaj zagłębia sadowniczego Lubelszczyzny.

Wisła jest ostatnią, tej wielkości, dziką rzeką w Europie. Niewątpliwie dodaje to wiele uroku krajobrazowi doliny rzeki, co szczególnie doceniają goście z Europy Zachodniej. Proces dziczenia
rzeki przedstawiono przy stanowisku 8. ścieżki do Męćmierza.
Znaczne rozszerzenie doliny Wisły (do kilku a nawet kilkunastu kilometrów) w środkowym odcinku Małopolskiego Przełomu Wisty (od Kamienia po Podgórz) wiąże się z budową geologiczną, a konkretnie z wychodniami miękkich i mniej odpornych skał - margli oraz kredy piszącej.
Na południu dostrzeżemy północny skłon Wzniesień Urzędowskich, obrzeżających Kotlinę Chodelską, a przy dobrej widzialności, zwłaszcza podczas napływu mas powietrza arktycznego, na południo- zachodzie także Góry Świętokrzyskie. Przy sprzyjających warunkach, suchym i nie zanieczyszczonym powietrzu, czytelna jest nawet wieża stacji przekaźnikowej na Świętym Krzyżu (Łyścu - 595 m n.p.m.).

Po dłuższym odpoczynku, nasyciwszy wzrok niezwykłą panoramą, powracamy do głębocznicy o pionowych ścianach, która rozcina północną, akumulacyjną krawędź czapy lessowej. Skręcamy w lewo, w dół, do wsi Podgórz. Północna krawędź porośnięta jest grądem. Po wyjściu z głębocznicy zachwyci nas pejzaż Równiny Bełżyckiej oraz Równiny Radomskiej (po drugiej stronie Wisły) z ruinami okazałej rezydencji magnackiej w Janowcu.
Gwałtownie urywa się zasięg pokrywy lessowej i droga zmienia barwę z żółtej na białą.

Rędziny
Na polach pojawiają się okruchy białej skały macierzystej, a poziom próchniczy, jak się przekonamy we wcięciu drogowym, wskutek erozji jest bardzo płytki. Mamy tutaj przykład gleby zwanej rędziną, a konkretnie rędziny inicjalnej.
Są to gleby wytworzone ze skał bogatych w węglan lub siarczan wapnia. Sam termin "rędzina" pochodzi z języka polskiego, gdzie w języku gwarowym (staropolskim) oznacza charakterystyczne odgłosy wydawane przez narzędzia rolnicze, podczas uprawiania tego typu gleby, zawierającej szkielet skalny. Ciekawostką jest to, że "rędzina" z języka polskiego trafiła do naukowej, międzynarodowej, terminologii gleboznawczej.
W Podgórzu docieramy do niebieskiego szlaku turystycznego (Annopol - Dęblin).
Dalsza wędrówka może przebiegać według dwóch wariantów - przejście z biegiem Wisły do Kazimierza Dolnego (ok. 6 km) lub powrót pod skarpą do Dobrego, do miejsca z którego wyruszyliśmy (ok. 3 km).

Wariant I
Przecinamy drogę biegnącą wzdłuż wioski i kierujemy się niebieskim, nadwiślańskim szlakiem na północny wschód. Po prawej ręce mijamy budynek szkoły, dawny dwór. Po przejściu około 1 km białą, "wapienną drogą", wśród pól i sadów, schodzimy do suchej dolinki, rozcinającej zachodnią krawędź Równiny Bełżyckiej. W korycie Wisły ujrzymy rezerwat faunistyczny "Krowia Wyspa" z licznymi stanowiskami lęgowymi ptactwa wodnego (patrz stanowisko 8. ścieżki do Męćmierza).
Przecinamy dno dolinki i ponownie wychodzimy na lekko falistą równinę, aby po kolejnych 100 m dotrzeć do Męćmierza. Niebieskim szlakiem wychodzimy na Wapienną Górę - wzgórze Albrechtówki. Stąd, po przejściu 3 km dnem doliny Wisły, dojdziemy do kazimierskiego Rynku.

Wariant II
Kierujemy się na południe, wzdłuż Chodelki, drogą biegnącą tuż przy krawędzi. Na odcinku, gdzie Chodelka intensywniej podcina - atakuje stok krawędzi, zaznacza się strefa źródlisk, bijących ze spękanych skał podłoża kredowego.
W odległości około 1 km od Podgórza docieramy do pierwszych zabudowań Dobrego. Nad tymi zabudowaniami znajdują się, opisane w literaturze, unikalne odsłonięcia dokumentujące procesy jakie zachodziły w warunkach klimatu peryglacjalnego (tundrowego) podczas ostatniego zlodowacenia w epoce lodowej. Są to tzw. formy krioplanacyjne i osady związane z soliflukcją.

Kuesta
Kotlina Chodelska w sensie geologicznym stanowi formę antyklinalną (grzbiet) zbudowaną ze skał wieku kredowego o różnej odporności. W jądrze antykliny znajdują się mniej odporne skały typu margli i kredy piszącej, które przyczyniły się do wypreparowania Kotliny. Mamy więc tutaj inwersję (odwrócenie) rzeźby terenu w stosunku do budowy geologicznej.
Skały podłoża kredowego zapadają pod niewielkim kątem (rzędu kilku stopni) ku północo-wschodowi, przy czym o ile w dolnej części krawędzi znajdują się wychodnie skat miękkich, mniej odpornych, typu margli i kredy piszącej, o tyle górne partie krawędzi budują skaty bardziej odporne, z przewarstwieniami opoki. Taki typ krawędzi, związany ze zróżnicowaną odpornością warstw skalnych zapadających monoklinalnie nazywa się kuestą. ((rysunek kuesta1 , kuesta2)) Badania naukowe (geologiczne i geofizyczne) wskazują, iż krawędź, kształtowana w trakcie fazy laramijskiej orogenezy alpejskiej, na przełomie ery mezozoicznej i kenozoicznej, posiada założenia tektoniczne, nawiązujące do struktur podłoża paleozoicznego. Dlatego Skarpę Dobrską określa się jako kuestę o założeniach tektonicznych, o niewygasłej do dzisiaj aktywności tektonicznej.

Wyraźnie wyodrębnia się kilkumetrowej miąższości pokrywa lessów nadbudowana w okresie zlodowacenia północnopolskiego (ostatniego). Jednak wskutek degradacji w dolnej części stoku, lessy zostały usunięte odsłaniając wychodnie starszych skał węglanowych. Zwąca naszą uwagę duża różnorodność form erozyjnych, w tym głęboko wciętych wąwozów.

Po pokonaniu około 3 km od Podgórza docieramy do miejsca, z którego rozpoczęliśmy naszą wyprawę na krawędź i wokół rezerwatu przyrody "Skarpa Dobrska". Z pewnością chętnie tutaj powrócimy.

źródło: ZS Publicznych w Wilkowie - www.gimwil.scholaris.pl